Handhaving is gedragsbeïnvloeding

Wij steunen organisaties bij de communicatie met burgers en bedrijven.

sub-header
Terug naar het overzicht

Normen en waarden: wat is het verschil?

Categorieën: Handhaving

Normen en waarden zijn niet hetzelfde

Ze worden vaak achter elkaar in één adem genoemd: normen en waarden. In het verleden is deze discussie, met name onder het politiek bewind van voormalig minister-president Balkenende, vaak ter sprake gekomen. Het ging dan vaak over de omgang van burgers met elkaar in publieke ruimtes.

Maar wat is eigenlijk precies het verschil tussen normen en waarden?

 

Bekijk ook onze speciale training ‘Samen werken’

 

Ga naar de training

 

Wat zijn normen en waarden?

Normen zijn gedragsregels. Nederlandse normen zijn bijvoorbeeld dat je iemand in de ogen kijkt tijdens een gesprek, je handen wast voor het eten, dat mannen en vrouwen gelijk worden betaald voor hetzelfde werk en dat elke volwassene stemrecht heeft.

Een norm is dat een jongere in een bus opstaat voor ouderen als er geen plek vrij is, dat je met eten wacht tot de kok aan tafel zit en dat je je voeten veegt bij binnenkomst in een woonhuis.

Waarden liggen dieper. Een waardesysteem is individueel. Het gaat om de zaken die voor jou écht belangrijk zijn. Soms stemmen jouw waarden overeen met de afgesproken gedragsregels en soms ook niet. Dat is interessant vanuit een handhavingsperspectief.

Wanneer ontstaan waarden?

Uit onderzoek blijkt dat in het bijzonder in de periode tot aan de volwassenheid de kernwaarden van een mens zich ontwikkelen.

In de eerste 7 levensjaren van een kind vormt het bewuste een kleine rol in de dagelijkse beleving. Dit betekent dat waarnemingen, ervaringen en daaruit voortkomende overtuigingen zich relatief vrij kunnen ‘nestelen’ in het onbewuste. Ze vormen als het ware een directe inprent (imprint). We noemen deze periode dan ook de inprentperiode. Zeer jonge kinderen leren daardoor snel én nemen waargenomen feiten als ‘waar’ en ‘vanzelfsprekend’ aan. 

 

twee meisjes geven elkaar een knuffel

 

In de periode van 7 tot 14 jaar krijgt het bewuste een meer prominente rol. Je zou kunnen zeggen dat er meer filters komen te staan tussen de waarneming en het onbewuste. Behoudens uitzonderingen vindt weinig of geen directe inprent meer plaats en in plaats daarvan gaat het kind meer op zoek naar de eigen ervaring. Het leidt vaak tot het modelleren van gedrag van mensen in de omgeving, waarmee het kind zich verbonden voelt. In de praktijk zien wij dit verschijnsel het sterkst voorkomen als kinderen letterlijk gedrag van anderen kopiëren.

In de resterende periode tot circa het 21ste levensjaar groeit letterlijk de bewustwording van het kind in relatie tot zijn relevante omgevingen. Het kind probeert ‘zijn eigen weg’ te zoeken en heeft een sterke behoefte om zich te socialiseren. Het meest herkenbaar en indringend is de socialisatie in de periode die wij benoemen als de zogenaamde puberteit.

In alle fasen is de invloed van de omgeving dus van groot belang. De eerste jaren vooral thuis, daarna wordt de invloed van vrienden en ‘de straat’ groter.

Waarden zijn dus niet voor iedereen in een land gelijk: of je bijvoorbeeld in een streng gelovig milieu opgroeit of in een liberale stad, scheelt in de waarden die je hebt meegekregen in je jeugd.

 

bord met noodles

In China is het bijvoorbeeld gebruikelijk om je bord niet leeg te eten, om aan te geven dat je genoeg hebt gehad.

 

Normen en waarden vormen koppels

Normen geven uiting aan een waarde en vertalen een waarde in regels voor de samenleving. De waarde ‘ouderen verdienen respect’ vertaalt zich in de norm dat jongeren in de bus opstaan voor ouderen als er geen plek meer vrij is, maar ook in goed geregelde AOW, ouderenhuisvesting en zorg.

In een samenleving waar mannen en vrouwen niet gelijkwaardig zijn, bestaat misschien de waarde ‘mannen zijn meer dan vrouwen’. Die waarde zou zich in de norm kunnen vertalen dat vrouwen in de bus opstaan voor mannen als er geen plek meer vrij is.

Normen en waarden aanleren

Waarden heb je dus ook meegekregen van je omringende cultuur waarin je bent opgegroeid. De waarden van een cultuur verander je niet zomaar even. Daar gaan generaties overheen. Je eigen waarden veranderen, is heel niet makkelijk en de meeste mensen staan daar zelfs niet voor open.

Normen daarentegen, kun je wel aanleren. Je kunt je verwonderen dat in een ander land jongeren niet opstaan in de bus voor ouderen maar vrouwen wel voor mannen. Je kunt kiezen of je aan die norm mee wilt doen. Dat heet integreren: dan pas je jouw gedrag aan de normen van je omgeving aan.

Echter, de achterliggende waarde van die norm voelt niet als van jou. Je kunt het gedrag overnemen, maar het blijft aangeleerd gedrag. Je weet hoe het hoort en je gedraagt je ernaar.

Waarden zijn geen absolute waarheid

Veel mensen hebben zoveel moeite te beseffen dat waarden bepaald zijn door de cultuur waarin je bent opgevoed, dat ze denken dat waarden ‘normaal’ zijn. ‘Natuurlijk zijn meisjes en jongens gelijk, dat is gewoon zo.’

Maar dat is dus niet gewoon zo. Of mensen vinden dat meisjes en jongens gelijk zijn, wordt bepaald door de cultuur waarin die mensen zijn opgevoed. De gelijkheid van man en vrouw is een waarde die door mensen is bedacht.

Natuurlijk is er wel degelijk menselijk gedrag aan te wijzen dat waarden overstijgt. Elk mens heeft bijvoorbeeld behoefte aan menselijk contact, wordt verliefd en bekommert zich om zijn eigen mensen. Dat zijn geen normen en waarden, maar is de menselijke natuur. De rest is door de mens bedacht.

Gezien communicatie met burgers en bedrijven hoge eisen stelt in onze mondige samenleving, zijn communicatieve vaardigheden zeer belangrijk. De training gedragsvaardigheden voor toezichthouders biedt alle kennis over effectieve communicatie die nodig is om in normale omstandigheden vervelende situaties te voorkomen en doelen te bereiken.

 

Meer weten over de training Samen Werken?

Laat je gegevens achter en wij nemen zo snel mogelijk contact met je op.
Recente artikelen
op16-8-2021 15:41
172 bekeken | 0 reacties
op10-6-2021 14:53
696 bekeken | 0 reacties
op15-3-2021 12:04
446 bekeken | 0 reacties
Auteur
Handhavingsacademie
Publicatiedatum
07-04-2015
Gelezen
5095
Comments No comments
Delen
Bisschop + Partners gebruikt cookies om bepaalde voorkeuren te onthouden en vacatures af te stemmen op je interesses.
Close